Abstract

De voedselketen is bijzonder complex en daardoor gevoelig voor contaminatie door natuurlijke bronnen en menselijk handelen. Natuurlijke biotoxinen, resten van pesticiden of diergeneesmiddelen, en milieucontaminanten zijn veel voorkomende chemische contaminanten in de voedselketen. Zolang het gaat om de legale stoffen waar normen voor zijn opgesteld is de controle en het toezicht door overheid en bedrijfsleven behoorlijk op orde. De voedselketen is echter ook gevoelig voor fraude, waarbij onderscheid gemaakt kan worden tussen fraude met  bulkingrediënten zoals koolhydraten, vetten en eiwitten; specifieke fraude met betrekking tot authenticiteit van producten; en fraude door het gebruik van niet-toegelaten middelen of productiemethoden. Op voorhand is het meestal niet bekend waar, wanneer en waarmee de fraude plaatsvindt. De forensisch onderzoeker in de voedselketen moet dus speuren naar zowel bekende als onbekende chemische stoffen. In deze presentatie wordt ingegaan op de multidisciplinaire aanpak bij de analyse van in beslag genomen preparaten, diervoederadditieven, haren, stof- en veegmonsters met als centraal onderwerp het gebruik van verboden middelen in de veehouderij. Daarbij komen ook de mogelijkheden van recente CSI-tools als DESI en DART massaspectrometrie aan de orde. Tenslotte zal nog ingegaan worden op de analytische kwaliteit van de bewijslast en recente hot issues in rechtszaken.

CV

Michel Nielen studeerde farmacie en analytische scheikunde aan de Rijksuniversiteit Leiden. Hij promoveerde in 1987 aan de Vrije Universiteit te Amsterdam op het proefschrift "Selective on-line precolumn sample handling and trace enrichment in liquid chromatography". Na zijn promotieonderzoek trad hij in dienst van TNO in Delft en hield zich bezig met contractresearch en methodeontwikkeling op het gebied van de analyse van milieucontaminanten. In 1989 kwam hij in dienst van Akzo Corporate Research in Arnhem, waar hij leiding gaf aan de massaspectrometrie- en de scheidingsmethoden groepen. In 2000 begon hij bij het RIKILT-Instituut voor Voedselveiligheid om als senior onderzoeker leiding te gaan geven aan het onderzoek naar het illegaal gebruik van hormonen in de veehouderij. In 2003 werd hij benoemd tot Themaleider voor het gehele Wettelijke Onderzoeks Taken (WOT) programma Dierbehandelingsmiddelen. In juni 2007 werd hij benoemd tot buitengewoon hoogleraar “Detectie van chemische voedselcontaminanten” aan Wageningen Universiteit, met als standplaats de leerstoelgroep Organische Chemie. Hij is (co-)auteur van meer dan 100 artikelen op het gebied van de chromatografie, electroforese, massaspectrometrie, milieuanalyse, polymeeranalyse en hormonen analyse.