1998 - heden
| 4 maart 2010 | Minisymposium "Van Astrofysica naar Astrochemie"
Dit symposium vond plaats in het 16e-eeuwse verdedigingswerk Sonnenborgh te Utrecht, waaraan in de 19de eeuw, een sterrenwacht en een meteorologisch instituut werden toegevoegd. De 19e-eeuwse sterrenkoepels en de speciale zonnetelescoop zijn nog steeds te zien. Daarnaast is er ook een directe band met de chemie, want aan het eind van de 17e eeuw bevond zich in het bastion Sonnenborgh een chemisch laboratorium. Het was één van de eerste universiteitslaboratoria in de wereld. De scheikundige Johann Conrad Barchusen (1666-1723) deed experimenten in de kazematten waar vroeger de kanonnen hadden gestaan.
Astronomie wordt al vele honderden jaren beoefend. Eerst met het blote oog en later met telescopen speurden velen de hemel af. Met de voortgaande ontwikkeling van de natuurkunde ontwikkelde zich in de 17de en 18de eeuw ook geleidelijk de astrofysica, gericht op natuurkundige verklaringen van de kosmologische en astronomische verschijnselen. Via analyse van de spectraallijnen werd het mogelijk de elementaire samenstelling van hemellichamen te bepalen. Daarbij bleek dat in de kosmos dezelfde elementen voorkomen als op aarde. In de loop van de 20ste eeuw mogelijk steeds meer soorten straling te detecteren en te interpreteren. Het bleek dat niet alleen de hemellichamen stralingsbronnen vormden, maar ook de interstellaire massa. De moleculaire astrofysica kwam op, en daarmee ook, geleidelijk, de astrochemie. Dit werd in vier presentaties toegelicht. Han Heijmans (TU Delft) ‘W.H. Julius en de start van de zonnefysica in Utrecht’ Leo Molenaar (Delft) ‘Marcel Minnaert, de man die de zon in een reageerbuis deed' Harm Habing (U Leiden) ‘Fijn stof en de Melkweg: de gevolgen van een Leidse prijsvraag uit 1941’ Ewine van Dishoeck (U Leiden) ‘Astrochemie wordt volwassen, 1970-1990’
Kijk hier voor een kleine sfeerimpressie.
|
| 12 februari 2010 | Excursie Solvay Pharmaceuticals Enkele oude productiegebouwen uit de Duphar-tijd werden bezocht. Naast deze industrieel-archeologische dimensie werd kleine expositie voor ons worden ingericht over de geschiedenis van de locatie, met oude foto’s, etc. Er waren twee lezingen over de geschiedenis van Philips-Duphar en Solvay Pharmaceuticals. Prof.dr. E. Homburg: 'Van Solvay via Solvay Pharmaceuticals en Duphar naar Abbott, enige hoofdlijnen' Dr. W.G. Vijvers: 'Geschiedenis van de locatie Weesp'
|
| 21 november 2009 | De Chemie Historische Groep (CHG) van de Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging (KNCV) en haar Vlaamse zusterorganisatie KVCV organiseerden samen met o.a. de Nederlandse Procestechnologen (NPT) het symposium Bierbrouwen is één van de oudste biotechnologische processen. Door de eeuwen heen hebben wetenschappers en technologen het productieproces geoptimaliseerd. Tijdens het symposium werden enkele markante aspecten van het bierbrouwen belicht. Het symposium richtte zich niet alleen tot wetenschapshistorici en technologen maar tot ieder die zich voor de geschiedenis van het brouwen interesseert. Presentaties: Plaats: Katholieke Hogeschool Leuven Belgie (zie ook hier)
|
| 18 november 2009 | Voor de Chemie Historische Groep en de Chemische Kring Midden Nederland hield Dr. H. Kubbinga een presentatie over de historische achtergronden van het Atoommodel van Bohr, (de Uithof, Utrecht).
|
12 juni 2009 | De Chemie Historische Groep (CHG) en de Rotterdamse Chemische Kring (RCK) organiseerden het minisymposium “Chemisch Instrumenteel Erfgoed” in het Museum Boerhaave in Leiden.
De collecties van Museum Boerhaave in Leiden tonen vier eeuwen kennisvermeerdering in de natuurwetenschappen en de geneeskunde. Tijdens deze excursie belichtten twee Boerhaave-conservatoren enkele oude en stokoude chemische instrumenten. Daarnaast vertelden zij over hun worsteling om het meer recente chemisch instrumenteel erfgoed veilig te stellen. Is een in eigen beheer gebouwd instrument waardevoller dan het eerste commercieel aangeschafte apparaat? Wie kan vertellen hoe de apparatuur werd gebruikt en waartoe? En hoe leggen we dat vast? Wat werd er gemeten en wie gebruikten de resultaten? Voor de academische wereld hebben uiteraard Universiteitsmusea hier een taak. Maar hoe staat het met de oude chemische apparatuur van het bedrijfsleven waarmee in de jaren 1950-1980 Nederlandse chemici een plek veroverden in de bovenste wetenschappelijke rankings? Presentaties: Conservator/curator Ad Maas: ‘Chemisch instrumenteel erfgoed: het multidisciplinaire, multiproduct laboratorium van Unilever in Vlaardingen’ Conservator/curator Ton Wiechmann: ‘Chemisch instrumenteel erfgoed: onderzoek aan het zwarte goud in het voormalige Koninklijke / Shell - Laboratorium te Amsterdam’ Tevens volgde een rondleiding door het museum rond het instrumentarium uit de 18e – 20e eeuw
|
16 april 2009 | Ledenvergadering Chemie Historische Groep Middagthema : “Chemie en Oude Meesters” Met moderne spectroscopische technieken kunnen we zien wat de schilder wilde verbergen. We zien niet meer wat de schilder zag na voltooien van zijn werk; de chemie sluipt voort na de dood van de Meester. Presentaties: Dr Arie Wallert (Rijksmuseum): Dr Annelies van Loon (Mauritshuis Den Haag): Dr Jo Wachelder (U. Maastricht): Dr Joris Dik (TU Delft):
|
27 januari 2009 | Op 27 januari organiseerde de Chemie Historische Groep van de KNCV in samenwerking met de Chemische Kringen een themamiddag rond begraven en cremeren met bezichtiging van een museum, crematorium en een markante begraafplaats. In presentaties werden op serieuze maar luchtige wijze de chemische, technische en sociale aspecten van uitvaart, begraven en cremeren aan de orde gesteld. Presentaties: Drs. G. Sluiter: "Het crematorium heeft lang in de kou gestaan" B. de Leng: "Tussen de Dood en de Uitvaart" Drs G.H.W.J. Stout: "De chemie in de kist en onder de zerk" Dr. A.H.M. Kayen: "Het lijk en de klimaatsverandering" Intropracticum/ crematoriumbezoek: "Ooit voor een heter vuur gestaan?"
|
28 november 2008 | Op vrijdag 28 november 2008 organiseerden de Chemie-Historische Groep (CHG) van de Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging (KNCV) en de Sectie Historiek van de Scheikunde van de Koninklijke Vlaamse Chemische Vereniging (KVCV) een symposium over: Presentaties: Hendrik Deelstra: "Chemische aspecten van voedselveiligheid en de specifieke wetgevingen in België: een historisch overzicht." Wim Van Craenenbroeck: "Hoe zuiver is water? Kwaliteitseisen voor drinkwater door de eeuwen heen." Peter Scholliers: "Constructie van voedselkwaliteit: experts, publiek en lokale overheid in Brussel in de 19e eeuw." Peter Koolmees: "Vleeskeuring in Nederland omstreeks 1900: veeartsen als hygiënisten?" Pim Huijnen: "Voedselcontrole als taak van de wetenschap: de werkzaamheden van twee Nederlandse voedingsinstituten, 1918-1945." Isabelle Devos: "Voedingskwaliteit en levensstandaard in de 19e en 20e eeuw."
|
21 november 2008 | Excursie/bedrijfsbezoek aan DSM Delft, de vroegere site van de Koninklijke Nederlandsche Gist & Spiritus Fabrieken.
|
5 juni 2008 | Een vette excursie: van kaarsen met pit naar moderne oleochemische procesvoering Croda (Uniqema) te Gouda Deze excursie werd georganiseerd in samenwerking met de Nederlandse Proces Technologen (NPT) en de Afdeling Geschiedenis der Techniek van KIVI-NIRIA en stond in het teken van het 150-jarig bestaan van het bedrijf. Croda Gouda, tegenwoordig onderdeel van het wereldwijde Croda concern, houdt zich bezig met de fabricage van chemicaliën op basis van plantaardige en dierlijke vetten. Deze vinden hun toepassing in cosmetica, smeermiddelen, kunststoffen, enzovoorts. Croda Gouda is reeds in 1858 opgericht om te voorzien in de behoefte aan stearinekaarsen. Het kaarsen maken werd toen al op industriële wijze aangepakt met moderne machines en wetenschappelijke contrôle van grondstoffen en eindproducten. Het was een geïntegreerd bedrijf, dat niet alleen kaarsen, maar ook de grondstoffen stearine (door splitsing van vetten) en kaarsenpitten zelf maakte. Door ook de bijproducten van de stearine fabricage verder te benutten is een oleochemisch bedrijf ontstaan dat op het gebied van de procestechnologie vele interessante ontwikkelingen heeft doorgemaakt. Presentaties: Prof. dr. E. Homburg: “Het ontstaan van de Nederlandse stearine-industrie, 1830-1880" Ir. M. van Doorn: “Ontwikkelingen in de procestechniek in Gouda in de jaren ‘60 van de 20e eeuw” Ir. H. Vreeswijk: “Recente ontwikkelingen bij Croda - Gouda”
|
17 april 2008 | KNCV Voorjaarsbijeenkomst (Ede) Thema: De brandstofcel: even oud als het spoor, maar niet op stoom Sinds de uitvinding van de brandstofcel werd de verdere ontwikkeling niet alleen gestuurd door wetenschappelijke nieuwsgierigheid, maar evenzeer door maatschappelijke vraag gekoppeld aan bijna cyclische economische stimulans dan wel ontmoediging. Dr. P.J.A.M. Mertens: DE Uitvinding? - De gasbatterij van Grove (1838 – 1846) Prof. Dr. J.A.R. van Veen: De eerste gouden toekomst – Koolbrandstofcellen (1870 – 1900) Dr. G. J. Schaeffer: Geloof, hoop en tegenslag – Beloftevolle generaties (1945 – 1995) Dr. F. A. de Bruijn: En nu: vol gas vooruit? Wel fit, maar onvoldoende fut
|
11 april 2008 | Symposium: “De Wijze en de Dwaas” (“De Alchemist in Woord en Beeld”, tentoonstelling 60 originele alchemistische prenten, Jenevermuseum te Schiedam) Prof. Dr. E. VanSchoonenberghe: “Ontstaan en evolutie van de alchemie in de Nederlanden” Prof. Dr. H . Snelders: “De collectie Brinkman: Alchemisten in de prentkunst” Dr . A. van Gijsen: “Isaac Hollandus, de alchemist van Stolwijk?”
|
16 januari 2008 | Bedrijfsfilms en presentatie (de Uithof, Utrecht) “Van Olie naar Celluloid” (de geschiedenis van de Shell films) Dr. R. Canjels
|
24 november 2007 | Symposium: “De Wijze en de Dwaas” (“De Alchemist in Woord en Beeld” ). (Het Nationaal Jenevermuseum te Hasselt (Belgie)) Prof. Dr. E. VanSchoonenberghe: “Ontstaan en evolutie van de alchemie in de Nederlanden” Prof. Dr. K. De Clippel: Het beeld van de alchemist in de 17e eeuwse schilderkunst van de Lage Landen” Prof. Dr. H . Snelders: “De collectie Brinkman: Alchemisten in de prentkunst” Dr . A. van Gijsen: “Isaac Hollandus, de alchemist van Stolwijk?” Dr B. Van Tiggelen: “Portrait of a chymist: Johann Rudolf Glauber” D. Jacobs: “(Al)chemie in 20e eeuwse stripverhalen”
|
7 september 2007 | NEHA Studiemiddag Koninklijke Olie/Shell Studiemiddag NEHA Cruquiusweg 31 1019 AT Amsterdam
|
28 augustus - 1 september 2007 | 6th International Conference on the History of Chemistry “Neighbours and Territories The Evolving Identity of Chemistry” Congres Universiteit Leuven, België De proceedings zijn te vinden via de website van de Working Party.
|
28 juni 2007 | Zeep: Schoon, Schuimend en Schaars Excursie en presentaties Eetcafé 'Le Temps Perdu' en Wasch en Strijkmuseum, Boxtel (NBr)
|
19 april 2007 | KNCV Voorjaarsbijeenkomst (Ede) Thema : “Peter Debije aan/en een zijden draadje” Prof. Dr. M.J. Sparnaay (Eindhoven): "Peter Debye: Geniaal onderzoeker, gelukkig mens" Dr. G. van Ginkel (Utrecht): "Peter Debye 1935-1945, goed of fout?" Prof. Dr. H. Wijnberg (em Groningen): "Niet Debije maar het CvB van Utrecht was fout" Historische film AKU (ca 1953): "Romance in Enkalon"
|
21 november 2006 | Chemiehistorie voor je plezier 2006 – 2 Voordrachten voor en door leden van de Chemie Historische Groep. Dr. Tj. U. Hoogenraad: “Gaubius” Prof. Dr. J. Lugtenburg: Geschiedenis van de Vitamine D bereiding” Drs. H. Vermaat: “Heer Bommel en de Chemie” M. Burns PhD: “Secret production of Penicillin during in the Netherlands during WW. II
|
13 oktober 2006 | Excursie Bibliotheca Philosophica Hermetica (Amsterdam). Bezoek aan privé verzameling oude drukken en handschriften teruggaand tot de vijftiende eeuw, op het gebied van o.a. alchemie waaronder werk van Agricola, Paracelcus, Glauber, Boyle en Newton, maar ook Nederlanders als Goossen van Vreeswijck, van Helmondt en de mysterieuze gebroeders Hollandus.
|
20 mei 2006 | Symposium: "suiker, GIST, spiritus" (het Nationaal Jenevermuseum) Hasselt, Belgie: De Belgische suikerscholen rond 1900, Dr. A.I. Bierman, Universiteit Leiden: "Conserven, confecten en siropen. Suiker in de farmacie." Dr. D.C. Mehos, Technische Universiteit Eindhoven: " The circulation of sugar cane expertise at the proefstation voor de Java-suikerindustrie, Pasuruan". Davy Jacobs, Nationaal Jenevermuseum: "Suiker, gist, spiritus. Rondleiding in de tentoonstelling". Prof. dr. E. Van Schoonenberghe, Katholieke Hogeschool Sint-Lieven Gent: "Inzichten in gist en gisting in de 19de eeuw en de verspreiding ervan via hogescholen en universiteiten". Dr. Patricia E. Faasse, onafhankelijk onderzoeker "Schimmels in tijden van oorlog". Prof. dr. ir. Erick Vandamme Universiteit Gent: "Gisten als industriële werkpaardjes".
|
28 april 2006 | Second Anglo-Dutch Meeting (London). Symposium met Historical Group of the Royal Society of Chemistry, met als thema “Innovation in Industrial Chemistry” in de 20-ste eeuw
|
25 april 2006 | KNCV- voorjaarsbijeenkomst Ede. Thema : “Chemie in Oorlogstijd” Dr. B. Wubs: ”” Unilever tussen “Reich” en “Empire”” Dr. P.J. Knegtmans: “de ivoren torens bestormd en gescheurd” (UvA) Drs. G.v.d. Schootbrugge: “Kennis: stiekem, toepasbaar, nuttig, (maar voor wie?)” (TNO) Dr. A.H.M. Kayen: “Excellent, maar niet goed genoeg”: Vitamine A successen in bezettingstijd bij Organon
|
21 februari 2006 | Chemiehistorie voor je plezier - 1 Voordrachten voor en door leden van de Chemie Historische Groep. Ing. Rutger Webb: "Buskruit" Dr.Ir. J. Reyenga: "Chemie en Duurzaamheid" Drs. P.H. de Vree (ap): "Nut en Noodzaak van de Farmacopee" Drs. J. Dijk: "Franse Chemie in de 19e eeuw"
|
26 april 2005 | KNCV Voorjaarsbijeenkomst Ede over "Het Periodiek Systeem; ordeningsfeest of dwangbuis?" (lezingen door Dirk van Delft, Jan Steggerda, Arne Mast en Ernst Homburg)
|
23-24 April 2004 | First Anglo-Dutch (Leiden). Symposium met Historical Group of the Royal Society of Chemistry met als thema: “Chemistry and Medicine in the 18th Century”
|
15 april 2004 | KNCV Voorjaarsbijeenkomst Ede, bijeenkomst over thermodynamica in scheikunde onderwijs
|
15 april 2004 | KNCV Voorjaarsbijeenkomst Ede, bijeenkomst over de rol van de geschiedenis van de chemie in het scheikunde onderwijs
|
19 september 2002 | KNCV Zomercongres over “Chemie buiten de chemie” te Den Haag, “Chemie en schilderkunst”
|
10 januari 2002 | KNCV Wintercongres, Ede, “De kwaliteit van oppervlakte- en drinkwater in historisch perspectief”
|
31 augustus 2001 | KNCV Zomercongres over “E-Chemie” te Eindhoven , “Van al-Chemie naar e-Chemie”
|
30 november 2000 | Museum EnergeticA, Amsterdam, discussie over onderdeel “Chemie” in serie Techniek in Nederland in de Twintigste Eeuw, deel 2
|
23 maart 2000 | Bezoek Historische Collectie Shell, Amsterdam
|
27 augustus 1999 | Excursie naar DSM-Gist, Delft
|
27 augustus 1999 | KNCV Zomercongres over “Kennismanagement en chemie” te Delft, “Kennismanagement in historisch perspectief: veranderende denkbeelden over de beïnvloedbaarheid van wetenschappelijk onderzoek”
|
7 januari 1999 | KNCV Wintercongres, Ede, varia over geschiedenis van de chemie, met lezingen van Joost Mertens, Ernst Homburg en Herman van Bekkum
|
10 september 1998 | Bijeenkomst van chemie-historici, Utrecht, mede n.a.v. Snelders, “Geschiedenis van de scheikunde in Nederland”, deel 2. Oprichting Chemiehistorische groep KNCV
|
Voorts:
Toezending electronische Newsletter van de Working Party History of Chemistry van EuCheMS aan leden die hun emailadres hebben opgegeven (augustus 2004 en augustus 2005). Zie: www.euchems.org/Divisions/History/Newsletters.asp
Andere interessante sites zijn o.a.:
